با این کار جزو نفرات اول دوره GA4 منتوریکس هستید. با شما در ارتباط هستیم :)
  • 1
  • 2
  • 3
کتاب الکترونیکی رایگان

برو مرحله بعدی
  • 1
  • 2
  • 3
دوست عزیز
برای ارسال کتاب به ایمیل و شماره موبایل شما نیاز داریم.
برو مرحله آخر
  • 1
  • 2
  • 3
کتاب شما آماده است، دکمه دریافت لینک دانلود را بزنید.

لینک دانلود به شما ایمیل و پیامک شد.

چگونه سرعت سایت وردپرسی را افزایش دهیم؟

سینا مسافر
سینا مسافر
12:01، 1401/05/24
چگونه سرعت سایت وردپرسی را افزایش دهیم؟
1 رای    میانگین 5.0/5
لطفا شما هم امتیاز بدهید!

چگونه سرعت سایت وردپرسی را افزایش دهیم؟


در اواسط سال 2022 هستیم و الان بیشتر از هر زمان دیگر روش افزایش سرعت سایت باید برای شما مهم‌تر باشد.سرعت سایت بر همه چیز تاثیر می‌گذارد، از رتبه سایت شما گرفته تا نرخ تبدیل. بنابراین داشتن صفحاتی که سرعت بالایی دارند برای شما بسیار ضروری است. در این مقاله سعی می‌کنیم هر چیزی را که لازم است درباره روش افزایش سرعت سایت بدانید، به شما بگوییم، پس با ما همراه باشید.

آنچه در این مقاله می‌خوانید:

سرعت صفحه چیست؟

اهمیت سرعت سایت چیست؟

چرا سرعت سایت در سئو اهمیت دارد؟

رابطه سرعت صفحه و تجربه کاربری (UX) چیست؟

سرعت صفحه چه تاثیری بر بهینه سازی نرخ تبدیل (CRO) دارد؟

سرعت خوب برای یک صفحه باید چقدر باشد؟

چرا سایت من کند است؟

چگونه سرور شما بر سرعت صفحه تأثیر می‌گذارد؟

روش آنالیز سرعت سایت چیست؟

بهترین افزونه‌های وردپرسی برای بهبود سرعت سایت کدامند؟

سرعت صفحه چیست؟

سرعت بارگذاری صفحه زمانی است که طول می‌کشد تا یک صفحه در سایت شما بارگذاری شود. اما در اصل این اصطلاحی فراگیرتر است که به طور کلی به سرعت وب سایت شما اشاره می‌کند.

سرعت سایت در واقع به روش‌های مختلفی محاسبه می‌شود، بنابراین در اینجا به تفکیک به عناصر مختلفی می‌پردازیم که اندازه‌گیری و آنالیز سرعت سایت را تشکیل می‌دهند.

Time to first bye (TTFB) چیست؟

این مدت زمان بارگیری اولین بایت اطلاعات در صفحه شما است. این مورد معمولاً شاخص خوبی برای سریع بودن زمان بارگذاری سرور است.

Time to interactive (TTI) چیست؟

به مدت زمانی که طول می‌کشد تا عناصر تعاملی یک صفحه بارگذاری شود، گفته می‌شود. این روش خوبی برای این است که ببینیم آیا سایت شما توسط جاوا اسکریپت کند شده است یا خیر.

First contentful paint (FCP) چیست؟

این عبارت نسبتاً عجیب در واقع به زمان بارگذاری اولین عنصر محتوا در سایت شما اشاره دارد. این مورد می‌تواند متن، تصویر (حتی یک تصویر پس زمینه) یا svg باشد.

زمان بارگذاری (Load Time) چیست؟

زمان بارگذاری مقدار زمانی است که طول می‌کشد تا یک صفحه و تمام عناصر آن به طور کامل بارگذاری شوند.

اول نسخه موبایل (Mobile first) به چه معناست؟

از نظر فنی، این یک شاخص برای اندازه‌گیری سرعت صفحه نیست، اما بخش بسیار مهم دیگری از نحوه محاسبه زمان بارگذاری سایت شما است. Mobile first یعنی هنگام ارزیابی سرعت سایت شما، ابزار اندازه گیری و بررسی سرعت سایت در واقع به نسخه موبایل سایت، و نه نسخه دسکتاپ آن، نگاه می‌کند.

این به این خاطر است که وقتی شما از یک دستگاه تلفن همراه استفاده می‌کنید، سرعت جنبه معنی‌دارتری پیدا می‌کند و اغلب در اینجا است که اصول اولیه بهینه‌سازی سرعت صفحه نادیده گرفته می‌شود.

اگر می‌خواهید درباره معیارهای رتبه‌بندی گوگل یا همان Core Web Vitals بیشتر بدانید می‌توانید مقاله "core web vitals چیست؟" را مطالعه نمایید.  

اهمیت سرعت سایت چیست؟

فکر کنید در داخل یک رستوران نشسته‌اید تا غذای شما آماده شود. اگر مدت زمان زیادی طول بکشد تا غذایتان را بیاورند چه حسی پیدا می‌کنید؟ یا حتی بعد از 1 ساعت معطل شدن پیش‌خدمت بیاید و بگوید که غذای موردنظر شما تمام شده است و باید دوباره سفارش جدیدی بدهید...

پایین بودن سرعت سایت هم می‌تواند همین حس نامطلوب را برای کاربران داشته باشد. حالا که فهمیدیم پایین بودن سرعت سایت، تجربه کاربری (User Experience) ضعیفی را به کاربر انتقال می‌دهد، باید به فکر روش افزایش سرعت سایت باشیم و سعی کنیم که صفحات سایت‌مان از سرعت خوبی برخوردار باشند تا تجربه کاربری خوبی در خاطر بازدیدکنندگان ثبت بشود. اگر در انجام این کار موفق باشیم کاربرها بیشتر در سایت ما می‌مانند و نرخ پرش (Bounce Rate) کمتری را تجربه می‌کنیم. سرعت لود شدن صفحه شاید یکی از اصلی‌ترین فاکتورهای سئو باشد، چون برطرف کردن زمان زیاد لود شدن صفحه، رتبه، تجربه کاربری و نرخ تبدیل شما را بهبود می‌دهد. در فاکتورهای موثر بر سئو این مورد یک استثنا است که پرداختن به آن تقریباً برای همه یک وضعیت برد - برد محسوب می‌شود!

سرعت سایت یکی از فاکتورهای اصلی گوگل برای رتبه‌بندی است.

سرعت سایت یکی از فاکتورهای اصلی گوگل برای رتبه‌بندی و کور وب وایتال است.

چرا سرعت سایت در سئو اهمیت دارد؟

وقتی بحث سر سئو سایت می‌شود، سرعت صفحه و سایت به یکی از بخش‌های حیاتی تبدیل می‌شوند که موتورهای جستجو بر اساس آن، صفحات سایت شما را رتبه بندی می‌کنند. حالا ممکن است از خودتان بپرسید چرا؟

این امر به این خاطر است که گوگل نمی‌خواهد نتایجی را به کاربران نشان بدهد که سرعت لود شدنشان کند است و وقت کاربران را می‌گیرد. بلکه گوگل سعی می‌کند تا با نتایجش مرتبط‌ترین و مناسب‌ترین سایت‌ها را به شما نشان بدهد.

این موضوع حتی بعد از آپدیت ماه می سال 2021 گوگل، که تجربه کاربر از صفحه را بهبود داده، به فاکتور بسیار مهم‌تری تبدیل شده است.

رابطه سرعت صفحه و تجربه کاربری (UX) چیست؟

تجربه کاربری واقعاً دلیل بزرگی است که موتورهای جستجو به خاطر آن فکر می‌کنند که سرعت سایت باید به عنوان فاکتور مهمی در نظر گرفته شود و به همین خاطر جزئی از الگوریتم‌های رتبه‌بندی‌شان است.

این یک واقعیت پذیرفته شده جهانی است که در اینترنت هیچکس بیشتر از چند ثانیه منتظر چیزی نمی‌ماند. پس اگر سایت شما بیشتر از 3 ثانیه طول می‌کشد تا بارگذاری شود، به احتمال زیاد بیشتر مخاطب‌های شما به خودشان زحمت نمی‌دهند و منتظر نمی‌مانند که سایت‌تان بارگذاری شود و آن را ترک می‌کنند. مگر اینکه محتوای شما برای مخاطب‌تان خیلی خاص باشد که تا این حد صبر کند و منتظر بماند.

سایت‌های سریع، تجربه کاربری بهتری را ایجاد می‌کنند و در عوض، متعاقب آن، موتورهای جستجو می‌خواهند این چنین سایت‌هایی را بالاتر از سایت‌های کندی که نرخ پرش بالایی دارند، ترویج کنند.

سرعت صفحه چه تاثیری بر بهینه سازی نرخ تبدیل (CRO) دارد؟

آخرین مورد از سه مزیت بزرگ افزایش سرعت سایت، بهینه‌سازی نرخ تبدیل است. بهینه‌سازی نرخ تبدیل یعنی افزایش درصد بازدیدکنندگانی که برای انجام کار خاصی به سایت شما مراجعه کرده‌اند.

هنگامی که سرعت صفحه را بهبود می‌بخشید، CRO اغلب تقویت زیادی می‌شود، زیرا کاربرانی را که منتظر بارگذاری صفحه‌شان هستند از دست نمی‌دهید.

بنابراین به طور کلی، روش افزایش سرعت سایت و بهبود سرعت صفحه به شما کمک می‌کند رتبه بالاتری را کسب کنید، تجربه بهتری به کاربرانتان بدهید، و شانس شما را برای تبدیل افراد که موضوع بسیار مهمی است، افزایش می‌دهد.

بیشتر بخوانید: 12 راه افزایش نرخ تبدیل

سرعت خوب برای یک صفحه باید چقدر باشد؟

اکثر مردم می گویند که 2 ثانیه یا کمتر، زمان بارگذاری خوبی است. اما در واقع، پاسخ به این سوال بسیار دشوار است، زیرا بستگی زیادی به نوع صفحه شما و نحوه اندازه‌گیری سرعت صفحه توسط شما دارد.

به یاد داشته باشید که افراد لزوماً نیازی به بارگذاری کامل صفحه ندارند تا بتوانند از سایت شما استفاده کنند و به جایی که می‌خواهند بروند. در برخی موارد، زمان تعامل (TTI)، یا زمانی که برای بارگیری اولین بیت‌های محتوا (FCP) نیاز است، بسیار مهم هستند.

چرا سایت من کند است؟

دلایل زیادی وجود دارد که سایت شما ممکن است کند کار کند، اما در اینجا به چند مورد از مشکلات رایج و نحوه بهبود آنها اشاره می‌کنیم.

دلایل کند بودن سرعت سایت شما

چطور دلیل کند بودن سایت را پیدا کنیم؟

رابطه سرعت وب سایت و سربار کد

سربار کد یا bloat یک عامل رایج در کاهش سرعت وب سایت شما است - به خصوص اگر از پلتفرمی مانند وردپرس استفاده می‌کنید.

هنگامی که از یک CMS خارج از قفسه (off-the-shelf) استفاده می‌کنید، این سیستم باید کدهای زیادی را حمل کند که در واقع به شما یا وب سایتتان مربوط نیست، و این کد می‌تواند زمان بارگذاری شما را به میزان قابل توجهی کندتر کند. بنابراین چند روش افزایش سرعت سایت را برای کاهش حجم کدها باید در نظر داشته باشید.

رابطه سرعت صفحه و دارایی‌ها (Assets)

دارایی‌های موجود در سایت شما، مانند تصاویر و ویدیو، نیز یک عامل بسیار رایج در سرعت صفحات سایت شما هستند.

هنگامی که تصاویر را به سایت خود اضافه می‌کنید، بسیاری از افراد از بالاترین نسخه وضوح خود استفاده می‌کنند - زیرا بهترین کیفیت را دارد، درست است؟

خب این به نوعی درست است، اما در حالی که می‌خواهید بالاترین کیفیت تصویر را داشته باشید، همچنین باید سعی کنید که اندازه فایل را به حداقل برسانید تا خوب و سریع بارگیری شود.

چگونه سرور شما بر سرعت صفحه تأثیر می‌گذارد؟

یکی از مشکلات بسیار رایج در سرعت بارگذاری، داشتن سرور کند است و یک شاخص بزرگ مبنی بر اینکه سرویس میزبانی شما به اندازه کافی خوب نیست، این است که زمان رسیدن شما به اولین بایت (TTFB) ضعیف است.

اگر هاست شما نتواند فایل‌های شما را به سرعت تحویل کاربر دهد، مهم نیست که این فایل‌ها چقدر ساده، کارا و موثر هستند، کاربر شما در نهایت احساس کندی می‌کند.

مردم اغلب خدمات میزبانی سایت خود را سرمایه‌گذاری ارزشمندی نمی‌دانند و صرفاً ارزان‌ترین گزینه در دسترس و موجود را انتخاب می‌کنند - اما در اکثر موارد سرعت و امنیت سایت خود را به خطر می‌اندازند.

روش آنالیز سرعت سایت چیست؟

ابزارهای مختلف زیادی برای تست سرعت بارگذاری سایت شما وجود دارد، اما یکی از مؤثرترین سرویس‌ها (و البته رایگان!) Google PageSpeed Insights است.

تجزیه و تحلیل گوگل از سرعت سایت شما در رتبه‌بندی سایتتان نقش دارد، پس منطقی است که از ابزار خود گوگل برای مشاهده عملکرد سایتتان استفاده کنید.

PageSpeed Insights نه تنها به سرعت بارگذاری صفحات شما امتیاز می‌دهد، بلکه مشخص می‌کند که چه عناصری از سایت‌تان، شما را کند می‌کند و چگونه آن مسائل را حل کنید.

برای آگاهی و اطلاعات بیشتر، می توانید ابزار گوگل را با Experte Bulk Page Speed Test ترکیب کنید. این تحلیلگر سرعت انبوه صفحات به صورت رایگان، داده هایی را در مورد نحوه عملکرد تمام صفحات سایت شما، از جمله TTFB، FCP و موارد دیگر ارائه می‌دهد.

چگونه سرعت سایت را بهینه کنیم؟

روش افزایش سرعت سایت بسیار مختلف است و شما می‌توانید سرعت بارگذاری سایت خود را با راه‌های گوناگون بهبود دهید. این روش‌های بهینه‌سازی سرعت صفحه معمولاً بهترین نقطه برای شروع هستند، زیرا برخی از بزرگترین و رایج‌ترین مشکلاتی را که باعث کندی سرعت صفحات سایت شما می شود، برطرف می‌کنند.

چگونه سرعت صفحات را بهینه سازی کنیم؟

راه‌های بهینه‌سازی سرعت سایت

یک هاست خوب بگیرید

همانطور که قبلاً بحث کردیم، حتی اگر سایت شما برای سرعت فوق‌العاده ساخته و بهینه‌سازی شده باشد، اگر روی یک سرور کند باشد، از مزایای آن بهره‌مند نخواهید شد. بنابراین، انتخاب بهترین شرکت میزبانی وب برای نیازهای شما، بسیار حیاتی است.

همچنین بهتر است که در نظر بگیرید سرورهای ارائه دهنده هاست شما در کجا قرار دارند زیرا ذخیره فایل‌های شما در سرورهایی که در ایالات متحده واقع شده‌اند، زمانی که اکثر مشتریان شما در ایران هستند، به این معنی است که درخواست آنها باید چندین هزار کیلومتر را طی کند تا به فایل‌های سایت شما برسد.

البته این درخواست با سرعت باورنکردنی در حال حرکت است، اما اگر مسافت بیشتر باشد، قاعدتاً زمان بیشتری هم طول می‌کشد. پس بهتر است سرورهای خود را در همان کشوری که مخاطبانتان حضور دارند داشته باشید.

اندازه تصاویر و فایل ها را کاهش دهید

وقتی صحبت از سرعت صفحه به میان می‌آید، تصاویر اغلب بزرگ‌ترین مجرمان هستند. یک تغییر ساده این است که مطمئن شوید از تصاویر واکنشگرا (Responsive Images) استفاده می‌کنید. این بدان معناست که سایت شما وقت خود را برای بارگذاری یک تصویر در اندازه دسکتاپ، برای نسخه موبایل سایتتان تلف نمی‌کند.

کاهش حجم فایل‌های سایت شما نیز بسیار مهم است. ابزارهای بسیار خوبی برای فشرده‌سازی تصویر وجود دارد، مانند Tinify که حجم فایل‌ها و تصاویر شما را بدون از دست دادن کیفیت کاهش می‌دهد.

بیشتر بخوانید: 

تصاویر را به WebP تبدیل کنید

روش افزایش سرعت سایت دیگر برای بارگذاری سریعتر تصویر، استفاده از فرمت WebP به جای jpg، png یا gif است. این فرمت بدون از دست دادن کیفیت تصویر، بسیار سریعتر بارگذاری می‌شود. به خاطر داشته باشید که برخی از مرورگرهای قدیمی از WebP پشتیبانی نمی‌کنند، بنابراین ممکن است مجبور شوید از قالب قدیمی‌تری به عنوان نسخه جایگزین استفاده کنید.

سایت خود را کش (Cashing) کنید

کش کردن زمانی است که مرورگر نسخه‌ای از صفحه شما را ذخیره می‌کند، به طوری که وقتی دوباره آن صفحه را باز کردید، مجبور نباشید کل مطلب را دوباره بارگیری کنید.

این کار می‌تواند یک روش افزایش سرعت سایت بسیار موثر باشد و پیاده سازی آن بسیار ساده است. اگر سایت شما بر روی وردپرس است، حتی یک افزونه وردپرس وجود دارد که همه این کارها را برای شما انجام می‌دهد که در ادامه به آن اشاره می‌کنیم.

کدها را کوچک کنید (Minified Code)

Code bloat یا سربار کد اغلب عاملی در سرعت سایت شما است، پس اگر می خواهید سرعت صفحه خوبی داشته باشید، اطمینان از اینکه کد خود را کوچک کرده‌اید، ضروری است.

البته، اگر به یک پلتفرم یا نرم‌افزار خارج از قفسه (off the shelf) تکیه می‌کنید، این مورد می‌تواند بسیار دشوارتر باشد. پس اگر واقعاً می‌خواهید کد خود را ساده و مختصر نگه دارید، بهتر است از ابتدا از یک سایت سفارشی استفاده کنید.

تغییر مسیرها را ساده کنید

این یک مشکل رایج‌تر در وب‌سایت‌هایی است که برای مدت زمان زیادی راه‌اندازی شده‌اند - به‌خصوص اگر چندین بار طراحی ساختاری متفاوتی را پشت سر گذاشته‌اند.

هنگامی که ساختار سایت خود را تغییر می‌دهید، اغلب نیاز به تغییر مسیرها دارید تا مطمئن شوید افرادی که از URL‌های قدیمی بازدید می‌کنند هنوز به صفحات درست و مناسبی هدایت می‌شوند.

اما اگر چندین بار سایت خود را بازسازی کرده‌اید، داشتن چندین تغییر مسیر، حلقه یا زنجیره معمول است. همه این‌ها سرعت سایت شما را کاهش می‌دهد زیرا افراد قبل از رسیدن به صفحه لندینگ نهایی خود، مدام از این URL به URL دیگری منتقل می‌شوند.

ساده‌سازی تغییر مسیرها، مراحل غیرضروری را حذف می‌کند و اطمینان حاصل می‌کند که افراد را سریع‌تر به یک صفحه مناسب منتقل می‌کنید.

شبکه تحویل محتوا (CDN) نزدیک باشد

یک شبکه تحویل محتوا یا CDN یک روش افزایش سرعت سایت است که نسخه کش شده سایت شما (یا عناصر سایت شما) را در سرورهایی در مکان‌های مختلف ذخیره می کند. این بدان معناست که به جای درخواستی که برای دسترسی به فایل‌ها و بارگذاری یک صفحه، باید هزاران مایل طی شود، می‌توان آنها را به سرعت از سروری نزدیک بازیابی کرد.

CDN‌ها به ویژه در صورتی مفید هستند که یک سایت بزرگ و پیچیده با صفحات و فایل‌های زیاد داشته باشید، یا ترافیک ورودی به سایت شما بسیار زیاد باشد.

بهترین افزونه‌های وردپرسی برای بهبود سرعت سایت کدامند؟

بهترین افزونه سرعت سایت برای وردپرس به نظر شما چیست؟ در قسمت زیر شما را با 3 افزونه و روش افزایش سرعت سایت‌های وردپرس آشنا می‌کنیم.

افزونه WP Fastest Cache

یکی از بزرگترین انتقادات وردپرس، سربار کد آن (bloat) است. از آنجایی که وردپرس بسیار قدرتمند است و می‌تواند کارهای زیادی انجام دهد، سربار کد زیادی دارد که می‌تواند سرعت وب‌سایت را کند و آهسته کند و تأثیر منفی بر تجربه کاربری بگذارد.

اما این افزونه رایگان که می‌توان گفت بهترین افزونه افزایش سرعت سایت است، با بهبود زمان دسترسی به بایت اول (TTFB) و حجم بار سرور، یک ابزار واقعاً مفید و روش افزایش سرعت سایت‌های وردپرسی است.

این دو معیار هر دو توسط موتورهای جستجو برای قضاوت در مورد سرعت سایت شما، که بخشی ضروری از SEO است، استفاده می‌شوند. همچنین کاربران شما نیز از انتظار برای بارگذاری صفحاتتان خسته نمی‌شوند! این افزونه را می‌توانید از اینجا دانلود کنید.

WP Fastest Cache

کش‌کردن سایت وردپرسی با افزونه WP Fastest Cache

افزونه WebP Converter for Media

تبدیل تمام تصاویر سایت خود به فرمت WebP می‌تواند یک روش افزایش سرعت سایت به طور چشمگیر برای شما باشد.

با استفاده از این افزونه رایگان، تصاویر شما از JPG، PNG و GIF به این فرمت بارگذاری که سبک‌تر و سریع‌تر است، تبدیل می‌شوند.

هر کاربری که از طریق مرورگری که از فرمت WebP پشتیبانی می‌کند به وب‌سایت شما دسترسی پیدا کند، از مزیت این تصاویر با بارگذاری سریع‌تر برخوردار می‌شود و تجربه کاری او به میزان قابل توجهی افزایش می‌یابد.

برای کاربران مرورگرهای قدیمی‌تر، WebP Converter for Media بررسی می‌کند که آیا فرمت WebP پشتیبانی می‌شود یا خیر، و اگر جواب منفی باشد، به سادگی تصاویر را در قالب اصلی‌شان ارائه می‌کند، بنابراین هیچ‌کس تصاویر ناقصی را دریافت نمی‌کند. این افزونه را می‌توانید از اینجا دانلود کنید.

WebP Converter for Media

سبک‌کردن تصاویر سایت با افزونه WebP Converter for Media

افزونه Smush

عدم فشرده‌سازی تصاویر سایت یکی از رایج‌ترین دلایل کند بودن بارگذاری سایت به خصوص در دستگاه‌های تلفن همراه است. Smush یک افزونه عالی است که تصاویر را هنگام آپلود، بدون از دست دادن کیفیت فشرده می‌کند.

نسخه رایگان Smush نسخه‌ای است که ما بیشتر استفاده می کنیم، اما اگر وب سایت شما دارای تعداد زیادی تصاویر بزرگ و با وضوح بالا (برای مثال سایت گالری عکاسی) است، ممکن است بخواهید نسخه Pro را در نظر بگیرید.

Smush Pro قابلیتی را فعال می‌کند که به آن "super smush" می‌گویند که دو برابر فشرده‌سازی را بدون از دست دادن کیفیت تصویر فراهم می‌کند. اگر وب‌سایتی با تصاویر مختلف دارید، نسخه پرو می‌تواند یک روش افزایش سرعت سایت برای شما باشد. این افزونه را می‌توانید از اینجا دانلود کنید.

Smush

فشرده‌سازی تصاویر سایت با افزونه Smush

جمع‌بندی

حالا فهمیدیم که چرا باید سرعت صفحات سایت خود را افزایش بدهیم. سرعت صفحه یک عامل بزرگ در موفقیت سایت شما است، زیرا می‌تواند بر رتبه‌بندی موتور جستجو، رضایت مشتری و نرخ تبدیل شما تأثیر بگذارد. اگر صفحه شما کند و آرام است، می‌تواند نشانه‌ای باشد که به یک سایت جدید نیاز دارید.

سینا مسافر
سینا مسافر

سینا، مدیریت IT خوانده و متخصص سئو به ویژه سئوی Off page است. تسلطش بر منابع انگلیسی باعث شده اولین نفری باشد که سراغ آپدیت‌های سئویی را از او می‌گیریم.

انتشار مطالب فوق تنها با ذکر مرجع به همراه لینک وب‌سایت منتوریکس مجاز می‌باشد.
لطفا به حقوق هم احترام بگذاریم.

ما نظرات و سوالات شما را با دقت می‌خوانیم و پاسخ می‌دهیم
نظرات تعداد کاراکترهای باقی مانده: 300
انصراف